Yazılar 2005


100 Temel Eser…

Ne zamandır Nazım Hikmet’in oğluna yazdığı “Memed’e Son Mektubumdur” şiirinin kimi bölümleri gelip gelip yakama yapışıyor, dilimde gönlümde dolaşıp duruyor:

“Dünyada kiracı gibi değil, / yazlığına gelmiş gibi de değil, / yaşa dünyada babanın eviymiş gibi… / Tohuma, toprağa, denize inan. / İnsana hepsinden önce.

Bulutu, makinayı, kitabı sev, / insanı hepsinden önce.
Kuruyan dalın / sönen yıldızın / sakat hayvanın / duy kederini, / hepsinden önce de insanın…”
Her şeyden, hepsinden önce insana inanmanın; her şeyden , hepsinden önce insanı sevmenin; her şeyden, hepsinden önce insanın kederini içimde duymanın yolunu çocukluğumda bana açan bir yandan annem ve babam olsuysa, bir yandan da okuduğum kitaplar olduğuna hiç kuşkum yok…
Milli Eğitim Bakanlığı’nın , ilköğretim öğrencilerine önerilmek üzere hazırladığı “100 Temel Eser” açıklandığından beri önümdeki listeye bakıp duruyorum. Ve baktıkça, yo’i Türk, 30’u yabancı yazarların eserlerinden oluşan listedeki kimi kitapların, bir çocuğu, ömrü boyu kitaptan ve okumaktan nefret ettireceğini düşünmeden edemiyorum…

(Yazık ki burada listenin tümünü vermeme olanak yok. Ancak meraklıları, internette her hangi bir arama sitesine girip “100 Temel Eser” dediler mi, tüm listeye ulaşabilirler. )
Bakanlığın listesi açıklandığından beri, tepkilerin ardı kesilmiyor. 22 Temmuz tarihli Cumhuriyet’te, bu tepkilere geniş yer ayrılmıştı. Niyetim bunları tekrarlamak değil. Ancak “polemik çıkmasın” diye, yalnız ölmüş yazarlardan seçim yapmak bana da çok gülünç geliyor. O yüzden ( Allah gecinden versin) , örneğin Türkçe’nin büyük ustaları Dağlarca’nın , Yaşar Kemal’in kitapları ilköğretim çağındaki çocuklara önerilemiyor. Böyle komiklik olabilir mi!
Hemen şunu da belirtmek istiyorum: Eğer bugün inandığınız, güvendiğiniz, saygı duyduğunuz , yüz ayrı kişiye böyle bir liste hazırlamasını söyleseniz, hiç kuşkunuz olmasın, birbirinden çok farklı yüz ayrı liste çıkar karşınıza. Diyeceğim böyle bir liste oluşturmak çok güç bir iş. Belki 10 temel eser, 20 Temel eser denseydi, derli toplu kimsenin tepki gösteremeyeceği bir liste oluşturulabilirdi. Ama o bile zor…

Bu arada önemli bir tepki Ali Nesin’den geldi. “Seçilen 100 temel eser arasında Aziz Nesin'in eserlerine yer verilmemesini kınadığımı bildiririm. “ diyordu açıklamasında. “ Yüz binlerce yetişkin okumayı Aziz Nesin sayesinde ve cocukluğunda sevmiştir. Yüz binlerce insanın ilk okuduğu kitap Aziz Nesin'in kitaplarıdır. Milli Eğitim Bakanlığı yetkilileri bunu bilmezler mi? Bilmiyorlarsa orada ne isleri var? Biliyorlarsa amaclari ne? “

Ali Nesin çok haklı. Okuma alışkanlığı olmayan insanların ülkesinde okumayı sevdiren insandır Aziz Nesin, bundan kimsenin kuşkusu olmasın. Ali Nesin kibarca bizleri de uyarıyordu: “ Basında birilerinin bu konuya dokunacağını umdum ama olmadı, herhalde ben göremedim” diyerek… (Geç oldu, özür dilerim Ali Nesin!)

Aziz Nesin’in çocuklara yönelik kitaplarını “ilgisiz ilgilelere” anımsatmaktan da geri kalmıyordu Ali Nesin: “Simdiki Çocuklar Harika”, “Ben de Cocuktum” , “Bu Yurdu Bize Verenler” , “Borclu Olduklarımız”, “Pırtlatan Bal” , “Uyusana Tosunum”, “Anıtı Dikilen Sinek “…

Yüzümde gülümseme bu kitapları anımsarken , birçok kitabın listeye neden girdiğine şaşıyor, Azra Erhat’ın “Troya Masalları”nı okumayan çocuk nasıl da yoksul kalacak; yabancı eserler neden hep Batı’dan seçilmiş, kimsenin aklına Samed Behrengi’nin “Küçük Kara Balık”, “Bir Şeftali Bin Şeftali” kitapları; ya da Çin Masalları gelmedi mi düşünüp duruyordum…

Dilerim bu liste, çocukları okumaktan , kitaptan soğutmaz, korkutmaz… Dilerim gerek aileler gerek öğretmenler, liste karşısında bunalabilecek çocuğa kendi seçimini yapma hakkını ve olanağını tanır…Dilerim mecburiyetten değil, kendi özgür seçimleriyle okurlar… Çünkü o zaman kitabı , okumayı severler… Ve her şeyden, hepsinden önce de insanı…

31 Temmuz 2005- Cumhuriyet